بصير احمد دولت آبادى
435
شناسنامه افغانستان ( فارسى )
شاه محمود خان با اينكه قباى دموكراسى پوشيده بود ، نمىتوانست از سياست ديرينهء حكومت چشمپوشى كند ، چرا كه در آن صورت مورد خشم و غضب خانواده سلطنتى قرار مىگرفت . در حقيقت خود نيز همچون ديگران طرفدار برترى قومى بود ، چنانكه در برج حمل سال 1328 ش در شهر جلالآباد در بين افغانهاى آن نواحى سخنرانى آتشينى به طرفدارى از آزادى پشتونستان ايراد كرد . از آنزمان به بعد طرفدارى از پشتونستان يكى از اهداف عمدهء سياست دولت كابل بود . از اين گذشته قيام علامه شهيد بلخى نقاب از روى دموكراسى قلابى شاه محمود خان برداشت . مرحوم فرهنگ مىنويسد : « در آغاز حكومت شاه محمود خان در اثر مصئونيتى كه مردم به تناسب دورهء قبلى احساس مىكردند صدراعظم تا به حدى در بين عامه كسب وجاهت كرد و حتى به عنوان « پدر دموكراسى » ملقب گرديد . امّا بعد ، در نتيجهء فعاليتهاى كلوپ ملى و كشمكشى كه در شورا بين وكيلان اصلاحطلب و محافظهكار واقع شد ، اوضاع رو به تشنج رفت و يك رشته حوادث يكى به دنبال ديگرى رخ داد كه فضاى سياسى را دوباره با بدبينى و بىاعتمادى مكدر ساخت . در اين ضمن در سال 1950 يك عده اشخاص از جمله سيد اسماعيل بلخى از علماى شيعه ، خواجه محمد نعيم خان قومندان امنيهء سابق كابل ، محمد ابراهيم خان معروف به بچهء گاوسوار از بزرگان هزاره ، مير على گوهر خان از غوربند ، قربان نظر خان صاحبمنصب اندخوى ، محمد اسماعيل خان وكيل سرخپارسا و محمد اسلم خان از جغتو دستگير شدند و در اعلاميهاى كه از جانب حكومت به اين
--> - 521 . و نيز سراج التواريخ جلد سوم .